Friday, December 25, 2009

Κίνηση συμπαράστασης στη Θάλεια Δραγώνα

Η προκλητική επίθεση των ακροδεξιών με τη συμμετοχή βουλευτών του γνωστού χώρου κατά της Θάλειας Δραγώνα, χρειάζεται την έντονη καταδίκη μας. Όσοι θέλετε να υπογράψετε το παρακάτω κείμενο, που διακινεί ο καθηγητής Ν. Αλιβιζάτος, μπορείτε να το κάνετε ηλεκτρονικά (μέχρι αύριο) στην διεύθυνση: val12law@otenet.gr

Όχι στο νέο κυνήγι μαγισσών


Τις τελευταίες βδομάδες, η συνάδελφος Θάλεια Δραγώνα, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην βουλευτής, αποτελεί στόχο επαναλαμβανόμενων οξύτατων επιθέσεων εκ μέρους της άκρας δεξιάς, με αφορμή τον διορισμό της ως Ειδικής Γραμματέως του Υπουργείου Παιδείας. Το περασμένο Σάββατο μάλιστα (19.12.2009), έξω από το γραφείο της στη λεωφόρο Συγγρού, τέσσερις βουλευτές του ως άνω χώρου, σε ένα εθνικιστικό παραλήρημα, αξίωσαν την άμεση απομάκρυνσή της, για δήθεν έλλειψη πατριωτισμού.
Οι επιθέσεις κατά της Θάλειας Δραγώνα ξεχωρίζουν από άλλες ανάλογες, που εξαπολύονται όλο και πιο συχνά  κατά πανεπιστημιακών, γιατί είναι η πρώτη φορά που στοχοποιείται πρόσωπο που κατέχει δημόσιο αξίωμα. Και τούτο, χωρίς να βάλλονται πολιτικές αποφάσεις (προς τις οποίες είναι φυσικό  σε μια δημοκρατία να εκδηλώνονται διαφωνίες, ακόμη και έντονες), ούτε καν πολιτικές εξαγγελίες. Απεναντίας, με συστηματική παραπληροφόρηση για την κ. Δραγώνα και με διαστρέβλωση  φράσεων και λέξεων από παλαιότερα γραπτά της, σπιλώνεται η τιμή και η υπόληψή της για επιστημονικές απόψεις.
Η επίθεση εναντίον της κ. Δραγώνα πρέπει να απομονωθεί ως ένα ακόμη δείγμα στο κυνήγι των μαγισσών που ο συγκεκριμένος πολιτικός χώρος διεξάγει κατά των αντιπάλων του, εκμεταλλευόμενος την άγνοια των πολλών και τον φανατισμό των λίγων. Συμπαραστεκόμαστε στη Θάλεια Δραγώνα, καλώντας την κυβέρνηση να δώσει την αρμόζουσα απάντηση. Και τούτο στο όνομα των πολιτικών αρχών και αξιών, που η τοποθέτησή της κ. Δραγώνα  σε μια τόσο καίρια θέση εκφράζει, ειδικά σήμερα.
Αθήνα, 23 Δεκεμβρίου 2009
Μπορείτε να υπογράψετε σ’ αυτήν την διεύθυνση: val12law@otenet.gr

Thursday, December 24, 2009

Κωπηλάτες (περιοδικό συζήτησης και προβληματισμού)


Visiting the centre of Athens in the run-up to Christmas can be a harrowing experience and my visit to my favourite bookshops confirmed this. At this time of the year browsing through their bookshelves is a very crowded affair but sometimes can reward you with the unexpected discovery of fascinating finds. This is exactly what happened to me when I came across the review Κωπηλάτες (περιοδικό συζήτησης και προβληματισμού). The 3d issue of the review boasts seven articles examining the relationship between the Greek society and its neighbours. As the introductory note by its editor, Petros Markaris, indicates, this issue is intended to challenge the ignorance and oblivion that provides nationalist entrepreneurs of all hues with the opportunity to cultivate chauvinism and a state of fear and xenophobia. Articles on Greece and its relationship with its neighbours by Alexis Iraklidis, two decades of disastrous Greek policy on the Macedonian issue by Sifis Fitsanakis and on the Balkans and the eyes of others by Lena Divani are just the cherry on the top of an exquisite excursus on the notion of the other in contemporary Greece. This is definitely one of the most daring and well planned intervention that makes Κωπηλάτες a most valuable forum of critical thought.

Μια επίσκεψη στο κέντρο της Αθήνας τις παραμονές των χριστουγέννων μπορεί να αποτελέσει δοκιμή και η επίσκεψή μου στα αγαπημένα μου βιβλιοπωλεία μάλλον επιβεβαίωσε κάτι τέτοιο. Η αναζήτηση βιβλίων στά ράφια τους τέτοιες μέρες μέσα στο πλήθος μπορεί να σε ανταμείψει με την απρόσμενη ανακάλυψη κάποιου σπάνιου ευρήματος. Αυτό ακριβώς μου συνέβη όταν βρέθηκα μπροστά στο τρίτο τεύχος της πολιτικής επιθεώρησης με τίτλο Κωπηλάτες (περιοδικό συζήτησης και προβληματισμού). Το συγκεκριμένο τεύχος περιέχει επτά άρθρα που εξετάζουν την σχέση της Ελληνικής κοινωνίας με τους γείτονές της. Όπως κάνει σαφές και το εισαγωγικό σημείωμα του διευθυντή του περιοδικού Πέτρου Μάρκαρη το τεύχος αυτό αποσκοπεί στην κριτική αντιμετώπιση της άγνοιας η οποία επιτρέπει στους κάθε είδους εθνοκάπηλους να καλλιεργούν τον σωβινισμό και την ξενοφοβία.

Άρθρα όπως αυτό του Αλέξη Ηρακλείδη για τον εθνοκεντρισμό στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις, ή του Σήφη Φιτσανάκη για την καταστροφική διαχείρηση του Μακεδονικού επί δύο δεκαετίες ή της Λένας Διβάνη με τίτλο «Τα Βαλκάνια και τα μάτια των άλλων αποτελούν ένα μικρό δειγμα του τι επιφυλάσσεται στον αναγνώστη. Οι Κωπηλάτες είναι αναμφίβολα ένα ανεκτίμητο forum κριτικής σκέψης και προβληματισμού»).

Το τρίτο αλλά και τα προηγούμενα τευχη του περιοδικού μπορείτε να προμηθευτείτε στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων Γαβριηλίδη (Μαυρομιχάλη 18, Αθήνα, τηλ. 210-3636514).

Wednesday, December 23, 2009

Turkey’s Greek Orthodox community treated as “second-class citizens"

The Istanbul-based spiritual leader of the world’s Orthodox Christians, Patriarch Bartholomew has been critical of the stance of the Turkish government towards the Patriarchate and the country's remnants of its once large and vibrant Christian Orthodox community in an interview with CBS television.


Watch CBS News Videos Online

Patriarch Bartholomew said Turkey’s Greek Orthodox community does not feel that they enjoy full freedoms as Turkish citizens and that they are treated as “second-class citizens.”
Referring to circles within the Turkish establishment, the Patriarch said “[They] would be happy to see the patriarchate extinguished or moving abroad, but our belief is that it will never happen”. “I have visited the prime minister, many ministers, submitting our problems … asking [them] to help us,” with no success.

The European Union and the US have frequently criticized Turkey for not reopening the Halki Greek Orthodox seminary closed in 1971 and not taking measures to protect the patriarchate’s property rights.

The Halki seminary closure for almost four decades has meant that the Patriarchate has virtually no senior clergymen from Turkey's orthodox community and therefore faces a bleak future. The Turkish government says it has been assessing a number of legal options to open the Halki Seminary - which Bartholomew says is of vital importance for the survival of the Greek Orthodox clergy. It has also pushed for a law to restore the property rights of non-Muslim foundations despite objections from the opposition. The law expands property rights for non-Muslim foundations but does not change the status of property seized by the state in past decades and therefore does not redress decades of punitive legislation and policy towards Turkey's Orthodox minority.

“It is not [a] crime … to be a minority living in Turkey, but we are treated as … second class,” Patriarch Bartholomew told CBS. We don’t feel that we enjoy our full rights as Turkish citizens.”

Asked whether he would consider going to Greece, he said he would stay in Turkey. “This is the continuation of Jerusalem and for us an equally holy and sacred land. We prefer to stay here, even crucified sometimes”.

Patriarch Bartholomew’s remarks have led to expressions of irritation and anger in Ankara. Turkish government spokesman Cemil Çiçek echoed Turkish Foreign Minister Ahmet Davutoğlu’s criticism of the Patriarch. Çiçek said the ruling Justice and Development Party has been committed to the process of democratization and increasing rights and freedoms since it came to power in 2003 and stressed that demands should be discussed inside the country."

The fact is, that despite the Turkish government's expressed good will, the problems faced by the Patriarchate and the country's orthodox community, whose rights have been enshrined in the Lausanne Treaty, have not been addressed as yet. A once sizeable community barely counts today 3,000 people and its mark on the Istanbul cityscape has systematically been obliterated by successive overzealous governments.

Instead of castigating the Patriarch for his agonizing cry, perhaps the Turkish government should attempt to address the pressing needs of those Turkish citizens his voice sought to represent.

The problems faced by the Patriarchate in Turkey, just as the headscarf issue in a number of Western European countries or the recent minaret ban in Switzerland indicate that it is time to cast a critical look at the aggressive secularism that is often used as a means of weakening vulnerable minorities.

Saturday, December 12, 2009

11 December 2009: Turkey's Constitutional Court bans the pro-Kurdish Demokratik Toplum Partisi



Following a lawsuit filed by Chief Public Prosecutor Abdurrahman Yalcinkaya on November 16, 2007, the Turkish Constitutional Court has decided yesterday to shut down the Demokratik Toplum Partisi (Democratic Society Party) due to the party’s alleged links with the  PKK. Following 9-hour deliberations on the fourth day of the case, Constitutional Court President Haşim Kılıç said that its members voted unanimously to close down the DTP as it became a focal point of acts against the indivisible integrity of the state.

The result of this controversial decision is that, yet again, voices advocating human rights protection for Turkish Kurds are stifled, and the largest pro-Kurdish political force that had made considerable inroads in the Turkish political system by wining in nine provinces in the 2009 local elections is now seriously impaired. Thirty seven DTP members, including DTP Chairman Ahmet Türk and MP Aysel Tuğluk were banned from politics for five years. The rump parliamentary group that survived the sweeping effects of this decision has now been stripped of its parliamentary group rights. Already the news is being received with apprehension in Turkey’s Southeastern, largely Kurdish-populated provinces. On occasion, apprehension has given way to violent expressions of frustration as sporadic news from the Hakkari province indicate.


As it has been pointed out by several commentators the ban on the DTP is certain to undermine confidence in the democratic process and the government's current reform initiative. Turkey’s Prime Minister himself warned that a decision to effectively exclude Kurdish politicians from the country’s parliament could "push them toward illegal action" and bring them closer to PKK. The fact is that the voices that have emerged from the DTP have been marked by moderation. The leader of the banned party said that Turkey could not resolve problems by banning political parties and added that problems would be resolved through dialogue and logic. However he also warned that the obstruction of democratic politics will deepen a sense of hopelessness and voicelessness for many of Turkey's citizens.

Clearly, the Political Parties Law (Law No. 2820/1983), which was used in the case against the DTP as well the earlier attempt of the prosecutors to close down the governing AKP, proves to be a major inhibitor to the development of a genuinely democratic political system. Not only is it a deeply undemocratic instrument that treats the Turkish electorate with suspicion but also it constitutes a distorting and destabilizing factor in Turkish politics. It is a ‘legal’ means of bringing about changes that in the past were the product of the mobilization of the tanks in military coups or ultimata. In the longer term, it hinders the process of integration of political forces and the diverse views they bring into the political system.

The question is ‘for how long will Turkey’s judicial, military and bureaucratic establishment be able to promote its modernization with restricted democratization model as the way forward of an immensely diverse and polyphonic society?'

Tuesday, December 1, 2009

In the long shadow of Europe: Greeks and Turks in the era of Postnationalism

In the long shadow of Europe: Greeks and Turks in the era of Postnationalism
Edited by Othon Anastasakis, Kalypso Aude Nicolaidis, Kerem Oktem, St Antony's College, University of Oxford

Can the European Union transform Greek-Turkish relations? The contributors to In the Long shadow of Europe examine the ambiguities of Europe’s historical role in its Southeastern corner to shed light on the possible paths lying ahead. From their various an-gles, they highlight the paradoxes of a relationship between intimate adversaries, marred by tormented histories, nationalist narratives and bilateral disputes but strengthened by historical familiarity, geographic vicinity, and the imperative for cooperation. And beyond this face à face, the authors show how, as Greece and Turkey developed into independent nation-states in the shadow of Europe, their intertwined trajectories also contributed to defining this same Europe “at the edges.” Beyond the Greek - Turkish relationship, this book illustrates the considerable challenges the European Union faces as a mediating power both within and outside its borders.


Introduction
The long shadow of Europe
Othon Anastasakis, Kalypso Nicolaidis, Kerem Öktem

I. Tormented histories, interwoven identities: National narratives of Self and Others
1. Tormented by history: Greece, Turkey and the territorial imagination
Spyros Sofos and Umut Özkırımlı
2. The Lure of Europe: Reconciling the European Other and Turkish/Greek selves
Nora Onar
3. History’s long shadow: The Lausanne treaty and contemporary Greco-Turkish relations
Renee Hirschon
4. Perceptions of conflict: Greeks and Turks in each others’ mirrors
Hercules Millas
5. Genos versus Devlet: Conceptions of citizenship in Greece and Turkey
Ayşe Kadıoğlu

II. Conflicts and openings: Greece, Turkey and the European Union
6. Fault Lines or Integration: The EU impact on Greek-Turkish relations
Gülnur Aybe
7. Reciprocity as race to the bottom in religious freedom
Ioannis Grigoriadis
8. Towards minority policies beyond reciprocity? The EU, Greece and Turkey
Samim Akgönül
9. The Deceiving Shadow of the EU? Cypriot perceptions of the ‘The European Solution’
James Ker-Lindsay
10. Europeanization and Nationalism in the Turkish – Greek – Aegean disputes
Harry Tzimitras
11. EU, Turkey and Greece: The paradoxes of convergence
Nikos Kotzias

III. Beyond high politics: Promise and limits of rapprochement
Economic cooperation: Guarantor of détente or hostage to politics?
Constantinos Papadopoulos
Rapprochement at the grassroots: How far can civil society engagement go?
Rana Birden and Bahar Rumelili
Transforming Divides: Commerce, culture and sympathy crossing the Greek Turkish border
Eleni Myrivili

Saturday, November 28, 2009

My interview with the Greek daily Ελευθεροτυπία 28/11/2009


Πώς γεννήθηκαν και πώς διαμορφώθηκαν στην πορεία των δύο τελευταίων αιώνων το ελληνικό και το τουρκικό εθνικιστικό όραμα; Ο Σπύρος Σοφός, ο οποίος συνυπογράφει «Το βάσανο της Ιστορίας», μιλάει για τη σχέση ανάμεσα στους δύο αντίπαλους εθνικισμούς.
Σε ποιο βαθμό επηρεάζεται η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας και -πολύ περισσότερο- η συζήτηση περί της εξωτερικής πολιτικής και ειδικά της σχέσης με τα γειτονικά μας κράτη από τους εθνικούς μύθους και τα ιδεολογήματα που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά; Και πού συναντιούνται οι εθνικές μας αφηγήσεις μ' εκείνες γύρω από την οικοδόμηση της τουρκικής εθνικής ταυτότητας; Πώς εξελίχθηκε στον χρόνο η πολύπλοκη σχέση ανάμεσα στα εθνικιστικά σχέδια Ελλάδας και Τουρκίας; Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει η μελέτη που συνέγραψαν ο Σπύρος Σοφός, επιστημονικός ερευνητής στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών του Πανεπιστημίου του Κίνγκστον στη Μεγάλη Βρετανία, και ο Ουμούτ Οζκιριμλί, διευθυντής του Κέντρου Ελληνοτουρκικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης.
Το γεγονός ότι ο Ελληνας πρωθυπουργός βρήκε την ιστορική μελέτη των Σοφού και Οζκιριμλί αρκετά ενδιαφέρουσα, ώστε να την προτείνει μέσω της ιστοσελίδας του, προκάλεσε την αγανάκτηση ορισμένων σχολιαστών, που προφανώς θεωρούν ότι έχουν δικαίωμα να επιπλήττουν και να καλούν σε απολογία τα πολιτικά πρόσωπα -άρα και όλους τους πολίτες- για τις αναγνωστικές επιλογές τους. Από την άλλη, το μοτίβο μάς είναι πλέον οικείο, αφού οποιαδήποτε ερμηνεία της Ιστορίας αρνείται να συμβάλει στη διαιώνιση εθνικιστικών φαντασιώσεων, αλλά θέτει ερωτήματα που επιδιώκουν να ρίξουν φως στο παρελθόν, τείνει να προκαλεί την οργή μιας μερίδας σχολιαστών. Ωστόσο, την ίδια στιγμή υπάρχει μια άλλη, πολύ ευρεία μερίδα της κοινωνίας που δεν εκπλήσσεται, ούτε αισθάνονται προσβεβλημένη επειδή η ιστορική έρευνα δεν συμπίπτει απαραιτήτως με όλα όσα διδαχτήκαμε στο σχολείο.
Γράφετε ότι «η ταυτότητα της Ελλάδας και της Τουρκίας είναι, και ήταν, από πολλές απόψεις ένα άλυτο ζήτημα, το οποίο εξακολουθεί να υφίσταται».
«Πρώτα θα ήθελα να πω ότι στην ελληνική μετάφραση αποδόθηκε ως "άλυτο", αυτό που στα αγγλικά είχαμε περιγράψει ως "ανοικτό". Παραμένει, λοιπόν, η ταυτότητα ένα ανοιχτό ζήτημα, με την έννοια ότι καμία εθνική ταυτότητα δεν είναι ποτέ κάτι που έχει καθοριστεί άπαξ και διά παντός. Στην πορεία τους τα έθνη πολλές φορές βρίσκουν τρόπους να ενσωματώσουν τη διαφορετικότητα. Οι σύγχρονοι Ελληνες, για παράδειγμα, ενσωμάτωσαν διάφορες γλωσσικές και πολιτισμικές ομάδες, όπως τους Βλάχους, πολλούς αλβανόφωνους, με τους οποίους είχαν κοινούς δεσμούς όπως η θρησκεία, αλλά και άλλους ελληνόφωνους της Βαλκανικής. Η σημερινή Τουρκία, πάλι, περιέχει πολύ διαφορετικές μεταξύ τους ομάδες γλωσσικές, πολιτισμικές και μάλιστα με συνείδηση εθνική -Κιρκάσιους, Κριμαίους, Αμπχάζιους, Κούρδους, Αζέρους, Αρμένιους. Σιγά σιγά κάθε έθνος προσπαθεί να ενσωματώσει άλλες ομάδες, πολλές φορές δεχόμενο ώς ένα βαθμό τη διαφορετικότητά τους και άλλες φορές προσπαθώντας να την αρνηθεί και να τη σβήσει από τους ορίζοντές μας. Πρόκειται για διαδικασία που παραμένει πάντα σε εξέλιξη».
Σε αυτή την ανοιχτή διαδικασία οφείλονται οι εντάσεις που προκαλούνται στην ελληνική κοινωνία κάθε φορά που προτείνεται μια ερμηνεία της Ιστορίας που αποκλίνει από την επίσημη εθνική αφήγηση;
«Ναι, γιατί πάντα υπάρχουν κοινωνικές ομάδες που προσπαθούν να παρουσιάσουν το εθνικό εγχείρημα ως τετελεσμένο γεγονός. Και τις στιγμές που αυτό αμφισβητείται -όχι με την έννοια ότι αμφισβητείται για να αμφισβητηθεί η ελληνικότητα των σύγχρονων Ελλήνων, αλλά με την έννοια ότι είμαστε εις γνώσιν της πραγματικότητας ότι υπάρχουν διαδικασίες ενσωμάτωσης άλλων ανθρώπων και εκπαίδευσής τους στην ελληνική κουλτούρα και γλώσσα- κάποιοι θεωρούν ότι απειλούνται αυτά που πιστεύουν. Αισθάνονται ότι απειλούνται ως κοινωνικές δυνάμεις. Είναι γνωστό ότι η σύγχρονη Ελλάδα δημιουργήθηκε με το ιστορικό βάρος της αρχαίας Ελλάδας. Και πολλοί δεν μπορούν να δεχτούν ότι μέσα στους αιώνες που μεσολάβησαν από την αρχαϊκή, κλασική περίοδο μέχρι σήμερα, το ελληνικό έθνος εξελίχθηκε σε κάτι πολύ πιο πολύπλοκο από αυτό που ήταν τότε, ότι μέσα σε αυτούς τους αιώνες πληθυσμοί ενσωματώθηκαν, η γλώσσα μας άλλαξε σε έναν βαθμό, πέρασαν κατακτητές που κάτι άφησαν. Αυτά τα πράγματα είναι δύσκολα για κάποιον που βλέπει την ιστορική συνέχεια σαν κάτι που δεν έχει διαταραχτεί ποτέ μέσα σε 25 αιώνες, είναι δύσκολο για ανθρώπους που έχουν αυτό το ερμηνευτικό σχήμα στο μυαλό τους να αντιληφθούν ότι μπορεί να υπάρχουν γνώμες που αμφισβητούν αυτή την άποψη».
Δεν σας εξέπληξαν δηλαδή κάποιες φωνές που εκφράστηκαν καταγγελτικά εναντίον του βιβλίου;
«Δεν με εξέπληξαν ώς ένα βαθμό, αλλά με εξέπληξε το γεγονός ότι διαστρεβλώθηκαν απόψεις που υπάρχουν μέσα στο βιβλίο και ότι παρουσιάστηκαν σαν δικά μας λόγια ανθρώπων που έζησαν τον 19ο αιώνα. Πάντα είναι καλό ένα βιβλίο να προκαλεί διάλογο, αλλά με προβλημάτισε έντονα η προσπάθεια να απομονωθούν κομμάτια του βιβλίου, να παρουσιαστούν έξω από το πλαίσιό τους και να παρουσιαστούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να κινητοποιήσουν ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν διαβάσει το βιβλίο και οι οποίοι είναι έτοιμοι να το ρίξουν στην πυρά για λόγους που θίξαμε νωρίτερα».
Στο βιβλίο κάνετε λόγο για μια «υπαρξιακή σχιζοφρένεια», που άφησε τα σημάδια της τόσο στον ελληνικό όσο και στον τουρκικό εθνικισμό. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της;
«Στην περίπτωση της Ελλάδας θα έλεγα ότι -όπως έχει γραφτεί κατά κόρον στο παρελθόν- το ιστορικό βάρος της κλασικής αρχαιότητας έκανε πάντα τους Νεοέλληνες να νιώθουν ότι δεν είναι αντάξιοι του παρελθόντος που τους είχε δοθεί από τη Δύση και τους Διαφωτιστές σαν δικό τους. Αυτό έλαβε, για παράδειγμα, τη μορφή του καθαρισμού της ελληνικής γλώσσας μέσω του εγχειρήματος της καθαρεύουσας, που οδήγησε πάρα πολλούς Ελληνες για πάρα πολλά χρόνια να χρησιμοποιούν άλλη γλώσσα στο σπίτι τους και άλλη στη διοίκηση ή στο σχολείο. Επειτα, υπήρχαν πράγματα που ήταν δύσκολο να κατανοηθούν όσον αφορά την Ιστορία της συνέχειας του ελληνικού έθνους, λόγω της υπέρμετρης έμφασης στην αρχαία Ελλάδα. Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν ιδρύθηκε η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, οι μέλλοντες ιστορικοί διδάσκονταν αποκλειστικά την αρχαία Ιστορία και τίποτε για τον Μεσαίωνα ή έστω την Ελληνική Επανάσταση. Πολλοί, όπως ο Αλέξανδρος Σούτσος, ήταν ιδιαίτερα κριτικοί ως προς αυτό, θεωρώντας ότι ήταν μια σχιζοφρενική άποψη γύρω από το τι είναι το ελληνικό έθνος».
Και στην περίπτωση της Τουρκίας;
«Σε αντίθεση με τους Ελληνες, οι Τούρκοι αντιμετωπίζονταν από τη Δύση σαν βάρβαρες ορδές που είχαν έρθει στην Ευρώπη, τους συνόδευαν διάφορες οριενταλιστικές εικόνες. Κατά συνέπεια ήταν πολύ σημαντικό γι' αυτούς να προσπαθήσουν να βρουν ένα παρελθόν που θα ήταν αντάξιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και θα μπορούσε να ανταγωνιστεί το παρελθόν το οποίο το ελληνικό κράτος είχε κατά κάποιον τρόπο οικειοποιηθεί. Ετσι, προσπάθησαν να συνδέσουν τον τουρκικό πολιτισμό και το τουρκικό έθνος με τους ευρωπαϊκούς λαούς, δημιουργώντας γλωσσικές θεωρίες που τόνιζαν ότι οι ινδοευρωπαϊκές γλώσσες προέρχονταν από αρχαίες τουρκικές, κάνοντας εκτεταμένη αναθεώρηση στην Ιστορία τους και καθαρίζοντας, όπως και οι Ελληνες, τη γλώσσα τους σε βαθμό που οι πρώτες γενιές των πολιτών της Τουρκικής Δημοκρατίας δεν μπορούσαν να καταλάβουν τη γλώσσα που μιλούσε η ελίτ -χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη και σήμερα, αν διαβάσει ένας Τούρκος τους πρώτους λόγους του Κεμάλ Ατατούρκ δεν θα μπορέσει να καταλάβει σχεδόν το μισό κείμενο, γιατί είναι γεμάτο νεολογισμούς της εποχής».
Το Κυπριακό πώς διαμόφωσε τις εθνικιστικές αντιλήψεις στις δύο χώρες;
«Ενίσχυσε και στις δύο χώρες την αίσθηση ότι είναι απειλούμενες από το γείτονά τους. Αλλά οφείλω να πω ότι ο εθνικισμός και στα δύο μέρη της Κύπρου είχε ταυτόχρονα τη δική του δυναμική, που ήταν διαφορετική από τους εθνικισμούς στην Ελλάδα και την Τουρκία. Οπως ξέρουμε, το Κυπριακό ήταν μια από τις αφορμές για τα Σεπτεμβριανά -ήταν μια αφορμή που μπορούσε πολύ εύκολα να κινητοποιήσει πληθυσμούς και να τους ωθήσει να προβούν σε βιαιοπραγίες, να ξεχάσουν ότι οι Ελληνες ζούσαν ανάμεσά τους για αιώνες. Το ίδιο και στην Ελλάδα, το Κυπριακό πολλές φορές έχει κάνει τους Ελληνες να νιώσουν πιο έντονα την αίσθηση της απειλής από την Τουρκία. Από την άλλη μεριά, η δική μας έρευνα έδειξε ότι και στις δύο χώρες υπάρχει και μια σχετική κόπωση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και οι Ελληνες και οι Τούρκοι δεν βλέπουν την Κύπρο σαν ένα σημαντικό κομμάτι και των δύο εθνών. Νομίζω όμως ότι σήμερα η πιο διαδεδομένη άποψη, τουλάχιστον κατ' ιδίαν, είναι ότι θα πρέπει να υπάρξει μια διπλωματική λύση, μια δίκαιη λύση, που δεν θα παραπέμπει σε συγκρούσεις».
Αναφέρετε ότι στις αρχές του 20ού αιώνα, για τους Ελληνες εθνικιστές και διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής, η ελληνικότητα της Μακεδονίας δεν ήταν δεδομένη. Ποια ήταν η ταυτότητα των πληθυσμών της;
«Ναι, και βέβαια ούτε εδώ εισάγουμε καινά δαιμόνια. Αυτό που συμβαίνει στη Μακεδονία στις αρχές του 20ού αιώνα είναι ότι έχουμε πληθυσμούς ελληνόφωνους, έχουμε πληθυσμούς που μιλούν διάφορες σλαβικές διαλέκτους που μοιάζουν με τη βουλγαρική, έχουμε Βλάχους, έχουμε Εβραίους -έναν τεράστιο αριθμό Σεφαραδιτών-, έχουμε Αλβανούς, Τούρκους, έχουμε άλλους μουσουλμάνους απροσδιόριστους γλωσσικά ή εθνικά. Η Μακεδονία ήταν μια περιοχή, που αν προσπαθούσε κανείς να την περιγράψει με μια λέξη, θα έλεγε ότι ήταν κατά κάποιον τρόπο απροσδιόριστη. Αυτή η παραδοχή δεν αναιρεί το γεγονός -όπως κάποιοι φαντάζονται ότι κάνει- πως υπήρχαν πληθυσμοί που ήταν ελληνόφωνοι και ορθόδοξοι. Αυτό που λέμε είναι ότι για όλους τους λαούς της περιοχής η Μακεδονία ήταν κατά κάποιον τρόπο μια πρόκληση -μια πρόκληση για την ελληνοποίηση ή τη βουλγαροποίηση ή τη σερβοποίησή της ή τη διατήρησή της ως οθωμανική. Και αυτή η πρόκληση ήταν προϊόν της πολυπολιτισμικότητας, της πολυγλωσσίας και της συνύπαρξης πολλών θρησκειών στην περιοχή. Ο Χαρίλαος Τρικούπης, χαρακτηριστικά, πολύ πριν οι Ελληνες ξεκινήσουν τον Μακεδονικό Αγώνα, είχε δει αυτήν την πρόκληση και είχε τονίσει ότι η Μακεδονία είναι μια γη που θα μπορούσε κάλλιστα να μετατραπεί σε ελληνική ή σε βουλγαρική -εκείνη την εποχή έβλεπε τους Βούλγαρους μόνο σαν αντίπαλο δέος. Ο Τρικούπης, πολιτικός με μεγάλη διορατικότητα, έβλεπε ότι η Μακεδονία ήταν ένα πεδίο μάχης -μάχης σε μεγάλο βαθμό ιδεολογικής- να πειστεί ο πληθυσμός ότι είναι Ελληνες ή Βούλγαροι ή Σέρβοι. Και αυτό έγινε: οι χώρες της περιοχής έστειλαν εκπαιδευτικές αποστολές και στρατιωτικά σώματα, προσπαθώντας να πείσουν τον πληθυσμό να ασπαστεί τις ορθές κατά τη γνώμη τους αξίες. Δεν νομίζω ότι αυτό είναι κάτι που πρέπει να εκπλήσσει».
Η μικρασιατική εκστρατεία πώς επέδρασε ειδικά στον τουρκικό εθνικισμό;
«Η μικρασιατική εκστρατεία έπαιξε έναν πολύ σημαντικό ρόλο, γιατί ο τουρκικός εθνικισμός σε μεγάλο βαθμό βασίζεται στο ιδεολόγημα ενός έθνους σε άμυνα. Μιλάμε για εποχή που η οθωμανική αυτοκρατορία είναι υπό κατάρρευση επί δεκάδες χρόνια, ίσως και επί μία εκατονταετία, και τα σημάδια της κατάρρευσης είναι πλέον πασιφανή και στον πιο απομακρυσμένο χωρικό της Ανατολίας. Γάλλοι, Βρετανοί, Ιταλοί και Ελληνες αποκτούν ερείσματα στη Μικρά Ασία και οι τελευταίοι προελαύνουν προς το εσωτερικό της Ανατολίας. Ανάμεσά τους, οι Ελληνες έχουν θα έλεγα κάποια νομιμοποίηση λόγω του ότι υπάρχουν πληθυσμοί που προσβλέπουν στην Ελλάδα ως τη μητέρα πατρίδα. Αλλά για πολλούς μουσουλμάνους, οι οποίοι είναι τουρκόφωνοι κατά κανόνα αλλά όχι μόνο, αυτό εκλαμβάνεται ως απειλή. Γιατί η Μικρά Ασία, όπως και η Μακεδονία, ήταν μια περιοχή που τουλάχιστον στα παράλια ήταν κατοικημένη από πάρα πολλούς διαφορετικούς πληθυσμούς. Ο Κεμάλ Ατατούρκ και το επιτελείο του βλέπουν αυτήν την ανησυχία, την αγωνία θα έλεγα, και επιτυγχάνουν να την εκμεταλλευτούν για την προώθηση του εθνικιστικού τους προγράμματος. Ακόμη και σήμερα, οι μαθητές διδάσκονται ότι το τουρκικό έθνος αναγεννήθηκε μέσα από τον αγώνα του να εκδιώξει από τη Μικρά Ασία τους ιμπεριαλιστές, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται κατά κύριο λόγο και οι Ελληνες. Ετσι είδαν τη μικρασιατική εκστρατεία. Ηταν πολύ σημαντικό το γεγονός ότι αυτή η αντιιμπεριαλιστική ιδεολογία, από τότε μέχρι και σήμερα, είναι αναπόσπαστο τμήμα του τουρκικού εθνικισμού». *


Info:
Ουμούτ Οζκιριμλί - Σπύρος Α. Σοφός, «Το βάσανο της Ιστορίας. Ο εθνικισμός στην Ελλάδα και στην Τουρκία», Εκδόσεις Καστανιώτη


«Οι κεμαλιστές ήθελαν εκσυγχρονισμό με όρια»
 
Ο τουρκικός εθνικισμός είχε έναν ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Σήμερα, ωστόσο, βλέπουμε ένα ισλαμικό κόμμα να υπερασπίζεται την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με πολύ μεγαλύτερη συνέπεια απ' ό,τι το κεμαλικό κατεστημένο.
«Οι οπαδοί του κεμαλισμού για πάρα πολύ καιρό παρουσίασαν τους εαυτούς τους ως τους εκσυγχρονιστές στην Τουρκία -ο στρατός, η δημόσια διοίκηση και κάποιες ελίτ διανοουμένων- τόνισαν αυτό το στοιχείο, ότι αυτοί έσπρωξαν την Τουρκία από την οθωμανική της οπισθοδρόμηση και τη μετέτρεψαν σε ένα μοντέρνο κράτος. Αλλά τα επιχειρήματά τους υπήρξαν πάντοτε μερικά, δεν ήταν πλήρη, με την έννοια ότι οι γραφειοκρατικές ελίτ ήθελαν έναν εκσυγχρονισμό με όρια, έναν εκσυγχρονισμό χωρίς εκδημοκρατισμό. Οι πιθανότητα να γίνει η Τουρκία μέλος της Ε.Ε. λειτούργησε νομίζω όπως είχε λειτουργήσει και η αντίστοιχη προοπτική της Ελλάδας τη δεκαετία του '70, δηλαδή ώθησε τις δυνάμεις που θα ήθελαν να περιορίσουν τις δυνατότητες του στρατού να παρεμβαίνει στην πολιτική ζωή της Τουρκίας να προωθήσουν φιλοευρωπαϊκά προγράμματα. Και εκείνη την εποχή, στις αρχές του 21ου αιώνα, το μόνο μη κεμαλικό κόμμα με επιρροή στην τουρκική κοινωνία ήταν οι Ισλαμιστές. Οι Ισλαμιστές επιδίωκαν να περιορίσουν το ρόλο του στρατού σαν κηδεμόνα της τουρκικής δημοκρατίας, δεν ήθελαν άλλα πραξικοπήματα, οπότε ήταν φυσικό να προωθήσουν τον εξευρωπαϊσμό της κοινωνίας. Οχι γιατί όλοι μέσα στο κυβερνών κόμμα είχαν ειλικρινή πρόθεση να το κάνουν, αλλά γιατί είχαν συμφέρον να το κάνουν. Οφείλω να πω ότι μέσα στο ΑΚΡ υπάρχει ένα φιλοευρωπαϊκό ρεύμα που έχει με συνέπεια προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις, αλλά σε μεγάλο βαθμό υπήρξαν και ευκαιριακές κινητοποιήσεις γύρω από το θέμα της Ευρώπης. Η ουσία είναι ότι η διαδικασία εξευρωπαϊσμού είναι κάτι που έχει θετικά αποτελέσματα ως προς το πολιτικό σύστημα και την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας, χωρίς φυσικά να είναι πανάκεια. Στην Τουρκία βλέπουμε ότι έχουν τεθεί σε κίνηση διαδικασίες που ασκούν πιέσεις στο κεμαλικό κατεστημένο και αποδυναμώνουν κατά καιρούς το στρατό, που για πρώτη φορά βρίσκει εμπόδια στην ανάμιξή του στην τουρκική πολιτική. Αν και πιστεύω ότι αυτή τη στιγμή ο στρατός έχει βρει ένα modus vivendi με τον Ερντογάν».

Friday, November 27, 2009

Letter from the Republic of Macedonia

ANOTHER EUROPEAN DEFICIT: IS THERE RESPONSIBLE SCHOLARSHIP? by Biljana Vankovska










A spectre has been haunting the intellectual circles in the region of former Yugoslavia for years. It’s probably more appropriate to talk about a haunting fear of being seen as a follower of any of the nationalistic policies that ended in a Balkan tragedy. Even the new generations of scholars and intellectuals bear the scars of the “original sin” of their older colleagues, i.e. their passive stand or even active support of nationalistic leaders from the end of 20 century. The (un)conscious feeling of responsibility and guilt for the bloody Yugoslav turmoil is being constantly mixed with the fear of possible stigmatization as a “nationalist”. Milosevic’s or Tudjman’s ghosts are hanging as a Damocles’ sword over anybody who dares speak about “national issues”, or, even worse, if s/he dares to pronounce a critical opinion on NATO/EU/USA (especially having in mind that these international actors have been the principal “peacemakers” and “state-builders”). Political correctness is in high esteem in the academic and public circles: it includes not questioning anything that comes from the so-called international community. In societies that suffered violent and inter-ethnic conflicts, inter-ethnic tolerance and pro-NATO/EU stands qualify as the best recommendation for ‘membership’ in the (allegedly) progressive and democratic forces. Instead of a culture of dialogue there is the dominance of a culture of hypocrisy; dealing with the past is being replaced with working on an agenda of capacity building and accession to NATO/EU (politics without democracy in states without sovereignty). On our way away from the darkest age of militant ethno-nationalism it seems as if we have ended up with another age of apotheosis and non-critical thinking when it comes to the “bright new future” and “strategic goals” of our new states. The seductive and soft disciplining power of our obscure objects of desire work with amazing effect. In some cases, this phenomenon takes the form of national self-punishment and masochism - for whatever gets wrong with the international state-building therapy that was applied to these countries, the “progressive” and “pro-European” intellectual is expected to immediately assume that it must have been the fault of his/her own society, and the resistance of the domestic reactionary and nationalistic circles. The new generations are educated in a spirit of another type of nationalism - euro-nationalism. To paraphrase Bill Blum: if love (for one’s country) is blind, then love for EU/NATO has lost all five senses. Our internal dilemma of recognizing different kinds of nationalists is therefore very complex - it’s hard to distinguish between those who adore the EU/NATO with eyes wide closed and those who are ready to say “enough is enough”. Or to refer to David Chandler’s book, the empire in denial works - the best examples are to be found in the intellectual circles. They work hard on building state-like shells without any political content, and on capacity building and “partnership” with the mighty allies that transform the normal notions of sovereignty and political independence into technical “capacity building”.

  Milan Paradinovic

To quote Susan Woodward, we now witness state structures that have lost any contact with their societies, because it is believed that people/citizens are not to be trusted, they can be easily manipulated, so it’s better to keep them under control. In such societies, the only dissidents one can expect are those “radicals” who still stubbornly resist the non-critical mantra of EU/NATO futures for the region. Yet at second thought, I would believe that some of us have been too naive when fully trusting in basic principles of democracy, human rights and the normative power of the united Europe. Once one gets too devoted to the original normative foundations of the Western civilization, i.e. s/he accepts them at their face value and takes them too seriously, one risks to be labeled a radical.
For many years I also believed in the so-called responsible scholarship that combines critical/creative thinking on issues of high societal and global significance with engaged citizenship. As long as I had a self-critical position towards the developments in my own society, I was very welcome and respected in Western academic and intellectual circles. I could be (and was) invited on any conference, seminar, project etc. that dealt with the conflicts and demokraturas in the Balkan region. But the moment I got more self-confidence and became aware of the democratic deficit in the Western power structures, the attitude changed – more than once I had to suffer overt offences, like the one I heard at a conference in Berlin, of being “ungrateful local who dares criticise internationals who invest so much in my bloody region”. As soon as my fascination with the Western academic and intellectual community faded away and I positioned myself together the minority of critical Western intellectuals and peace researchers, the situation changed dramatically. But this is a position I would not exchange for anything else. So no matter how risky this may be, I try to summon the courage to tell my foreign colleagues that they have failed in their homework. For years I was overtly talking about the unprincipled politics of the international community towards Serbia, Bosnia or Kosovo, but never said or wrote something about what causes a pain to me - the Macedonian-Greek dispute. But now is the time, whatever is the cost.
My first contacts with the Western European academic and intellectual community were established during the darkest period of my former homeland, Yugoslavia. My whole world collapsed over night; everything I loved and was proud of in that country appeared to be just a chimera. Millions were separated by borders, and, even worse, by trauma and hatred. It is true that destiny spared Macedonia from the worst bloodshed that engulfed other parts of former Yugoslavia (but this was no comfort to somebody who felt still birth-ties with all those millions). Yet, even in my Macedonia there were so many obstacles to overcome. Personally, like many of us here, I had to try to understand what had happened and why, and, most importantly, how to prevent future tragedies. Talking to my foreign colleagues I learned a lot about the bloody histories of their own nations, traumas and shame of their societies. Often they were trying to comfort me and many others from this region that what was going on with us was neither unique, not related to our “Balkan nature”. Many of those people were (and still are) my gurus, my role models, and friends from whom I learned a great deal about ourselves, but also about the hypocrisy and fallacies that govern the world and their developed societies.
Despite the clear fact that I am obliged to many of my European and other colleagues, it is also true that I had many valuable things to offer. They were learning from me too. Maybe (and especially at the beginning) I was incapable to offer a theoretical elaboration of the regional chaos, but I was always willing to be their interlocutor, to comment and help them understand better the local developments and constellations. Often I felt as if I was just a transit station on the career path of others, as somebody who was always welcoming and waving goodbye, while following their academic achievements, books, doctoral theses and surveys on this damned piece of land that I love. It was painful to take part in projects that comprised worst case scenarios where Macedonia ceases to exist. For some people I remained just a piece or a sentence in their publications or newspaper reports. It did not pass too long before I cynically realized that most of these people were coming here for business reasons - my country and region were just on the global map of “peace business” and “conflict tourism” – rather than out of empathy and altruistic motives. This conclusion was based on the fact that vast majority of these researchers were caring only for their CVs, tenures, academic competition, while just a few of them would ever protest against the harmful Western therapies applied in the Balkans. Responsible scholarship was thus just a word, a nice idea, or maybe a fashionable buzz-word... Some of my close friends were amused by my disappointment with the Western scholarly community and with liberal democracy in general. They simply advised me to take off my pink glasses and see for myself. And I did see ... the alienation, aggressive competitiveness, the glory and misery of the intellectuals who would do anything to get a grant from Mr. Solana. I did hear people overtly talking about my miserable country and uneducated people, forgetting that they make money precisely because of these “les misérables” and their historical misfortune, in a region that is being treated as an experimental laboratory in the international state-building.
This piece is a hopeless cry for any form of responsible scholarship at a time when Macedonia is faced with another state failure due to the external pressures to “endure the unendurable”, i.e. to exchange its name and identity to get the EU negotiation process started. In my naive hope, the experts in the Balkans should be alarmed at the eve of another protracted conflict, in which, paradoxically, the EU blindness towards the nationalism in its own yard will be responsible for the outcome. The scholars who deal with identity conflicts are expected to know very well that the so-called “name dispute” is an insoluble problem. Even if one ignores the unethical and indecent EU offer to a weak and impoverished state and its people, I would expect at least the conflict managers to be aware of the seeds of a new protracted conflict with all necessary potential to explode as an intra-Macedonian, an inter-ethnic (Macedonian-Albanian) and an even wider regional one. (I simply refuse to believe that the EU or USA want another bloody collapse in the Balkans).
Macedonia lives a schizophrenic life: over 95 % of the citizens long for a NATO/EU membership, believing that it would resolve all their daily and social problems. Such a great majority of the population turns a blind eye and behave as a “war profiteers” when disregarding the illegality of their state participating in all the US-led military adventures. The “soul” of a nation that knows what war means has been sold, just to get into NATO (the shortcut to the main goal - EU). Yet even Faust has his own limits... Thus, a vast majority of ethnic Macedonians reject any possibility of “compromise” over their name. At the same time there are few ethnic Albanians who would not exchange the name for a NATO/EU future, especially as the name Macedonia/Macedonian means almost nothing to them. An array of diplomats and envoys send “encouraging” messages to the Macedonian government to swallow the bitter pill for the wellbeing of its people. This is what I call a recipe for protracted conflict. Paradoxically, the EU policy of enlargement may easily come to trigger another identity conflict. One could easily say it is just an irrational argument of a conspiracy theory against the unrecognized Macedonian nation, but let me remind you that perceptions matter. Regardless of good intentions, the outcome may lead us into Dante´s Inferno. Macedonia, once a miracle, an oasis of peace and a success story of EU conflict management is on the edge of failure. For the third time in 20 years.
Let me be frank. After 20 years I still can’t understand what keeps my foreign colleagues in the allegedly progressive and united Europe turning their blind eye at the chauvinism and fascistic treatment of Romas (to mention just one example). While we are being taught on tolerance, Europeans live comfortably with the discrimination in their own backyard of citizens of, let’s say, Arab origin. When it comes to Turkey’s membership to EU, even elites have stopped lying and admit -with a dose of embarrassment- that its main “fault” is having the “wrong religion”. Why are scholars and intellectuals so quiet when it comes to the growing democratic deficit of the Union (the way Lisbon Treaty was ratified is just the cherry on the top). European responsible scholars do not have at hand any good excuses, such as a lack of freedom of speech and action. I have a fully legitimate right to pass judgement on the capacity of Europeans, whether in terms of civil society or intellectual community, when an army of NGO and other activists has been so busy with state-building - and now even North-Macedonian nation-building? I am just wondering if you are so busy, indifferent or self-righteous.
Greek nationalism is something that you have been aware of for years. It is being tolerated, and even supported at some crucial historical moments (Germany’s support in exchange for Greece’s recognition of Slovenia and Croatia). For all other Balkan nationalisms there is not even a presumption of innocence (to use a legalistic rhetoric), but the Greek – and now Bulgarian- nationalisms are hidden skeletons in the European closet. When the noise becomes too loud to ignore, many of my European colleagues (as nice and well-mannered people) just shrug their shoulders and benevolently say something appropriate about “the most bizarre and the most ridiculous dispute” in the history of international relations.
One can take this piece as a warning without gloves: Macedonia is weak state, partly because of the international medicines and conflict mismanagement. She has no capacity to endure the forceful pressure of a number of nationalisms. The problem is not only in the flagrant violation of the collective right to have its own name, with the possible loss of the one and only identity name by which we recognize ourselves; this is about opening Pandora’s box again. At this very moment, Greek nationalism is given a ‘European’ veil and, even worse, is institutionalized through the ‘democratic procedures’ of the NATO/EU structures.
The author of these words is a strong critic of the Macedonian government and many of its policies, mainly because of its pathetic turn towards antiquity (so typical for all Balkan nationalists), its intention to build a monument to Alexander the Great (one of the greatest mass murderers in history, in my humble opinion) and similar steps. I am writing this as a Kassandra, whose intuition says that many of you, my dear foreign colleagues, are going to come here any time soon. There will be plenty of empirical material for your new books, analyses, dissertations. But now, having warned about your unfinished homework, entitled responsible scholarship, I owe just one last message: please do not schedule meetings and interviews with me, I won’t be there to answer obvious questions on why the success story failed again. Sincerely, why would I have any real interest in the progress of Western scholarship on the Balkans? Why scholarship at all, if not to change reality and to act? Most probably, I’ll be busy doing my own homework.

Saturday, October 31, 2009

Interview with Nova Makedonija (2)

Interview with Aleksandar Bozinovski, "Nova Makedonija; Appeared (in edited form) on 26 October 2009.


AB: Can you tell us something about yourself. From which part of Greece You origins are?
SS: My father’s family comes from Athens although my grandfather, who travelled throughout the then European part of the Ottoman Empire following his father who was a marble artisan, grew up in the old city of Saloniki (as he called it) before his family relocated to Athens. His wife’s family came from the town of Ayvalık in Asia Minor and found themselves refugees in Athens after the Greek defeat in 1922. My mother’s family comes from the Peloponnese, and her father fought in the Asia Minor campaign.
AB: Are you a historian?
SS: I have studied politics, international studies and sociology but a strong component of my work is historical. I had several excellent history teachers in my university years in Athens and they had always encouraged us to stop being introspective and to learn the languages of our neighbours in order to study history in a more holistic way.
AB: What motivates you to work in this field
SS: I came to Britain to study for a doctorate. My topic of specialization at the time was populism in Greece after the 1967 dictatorship. This, unavoidably, dealt with Greek history, Greek identity and the Greek civil war. I became very interested in how modern Greek identity was formulated as the Ottoman empire disintegrated and on how the peoples of Southeastern Europe started to forget they had been living next to each other for centuries before Balkan nationalisms emerged.
As state socialism collapsed and as Yugoslavia entered a process of disintegration and as postcommunist nationalisms became the dominant ideologies in the region, I found that we were in front of a long period of nationalist politics. I became interested in the politics of the then disintegrating Yugoslavia and started working in this area. The wars in Croatia and Bosnia were obviously the most horrific events of the time but the dispute over the independence and then the flag and the name of the Republic of Macedonia was one of the many noticeable developments.
At the time I decided to write a book on Balkan identities and although other work has taken priority, I am still hopeful I will complete it in the near future.
AB: Why do you work in GB, and not in Greece?
SS: My decision to work in Britain was affected by many factors: I found Britain a good place to do research. Its international connections, the international character of its universities, the good libraries, the cosmopolitan and multicultural atmosphere and the many good friends I had the pleasure and privilege to make here.
AB: The new Macedonian encyclopedia came under home and international public fire because, among other things, claimed that Albanians in Macedonia are newcomers from the 16th century onwards. A new Albanian encyclopedia now claims that Macedonians in Albania are newcomers in that land. There are many more examples. All Balkan nations are tormented by history. There is a cure for that, are we condemned to suffer from this forever?
SS: I also remember these notorious DNA studies that were used by Macedonian nationalists in order to prove that Macedonians are more indigenous than the modern Greeks in the Balkans, Croatian ‘histories’ which try to make Croats more ancient than Serbs, and of course the favourite Greek argument that modern Greeks have been there before everybody else altogether, to mention but a few. What can one say? I think that the argument of who is more ancient, who came first is pointless and reaches the boundaries of childishness.
The fact is that what makes Greeks, Albanians, Serbs or Macedonians who they are is not a long forgotten ancestor but the fact that they have developed similar ways of life, shared aspirations as well as fears … And still, not all Macedonians, not all Albanians are the same. Other factors may make ethnic boundaries irrelevant: education, work, income, where one lives …
There is not one easy recipe to help us overcome this heavy load that history (and by this I mean nationalist histories) has placed on our societies and ways of thinking.
I think that meeting, getting to know the ‘other’ goes a long way to help. It does not provide a cure, it does not do magic but it takes the veil of mystery and mistrust away. To bring you a funny but also sad example, my colleague Umut Özkırımlı and I met back in the late 1990s for the first time in London. We were supposed to meet at a London train station and we did not know each other. We went with our stereotypes of how each one of us was supposed to look like and the result? It took us over half an hour to convince ourselves that the person we were looking for might look like us. Only then we approached each other to ask if he/I were who we were. The burden of history often makes us not see our commonalities, not remember our common pasts. Instead, where nationalists see pure nations with neat, clean national pasts, we should also see the friendships and solidarities across ethnic boundaries that people forge, the traditions of coexistence and, even the countless small acts of defiance of the nationalist logics. This is our real history that far precedes the national histories we are being sold by some elites in Macedonia and Greece.
AB: The subject of your book with professor Özkırımlı is very hot. In many Balkan countries as you now, often politics decides the content of history, what is nationalism and what is not. There is one situation when Greek historian Spiridon Sfetas promoted his book about Bulgarian document regarding Macedonia. On the promotion, minister Dora Bakojanis showed without invitation, to point that Sfetas’s book is excellent and represents the Greek position on the Macedonian question. You told me already about the excellent reception of your book in Greece. How did you prepare for this challenge - writing this kind of book, and what were your expectations from politicians.
SS: I think that the book of Professor Sfetas is a very good book in terms of its research and as such it should be praised. What I am not happy about is the way that politicians attempt to appropriate people’s work but this is a risk we always take – to be frank, I feel I am taking a risk when I talk to Nova Makedonija about such a sensitive issue in the context of such a volatile situation, but nevertheless, a risk worth taking..
Anyway, to comment on the book I co authored with Prof Özkırımlı (which I am most qualified to discuss), I should say that I always expected some controversy. I knew that the book would appeal to a progressive readership and that happened. I had expected more opposition and criticism from nationalist circles. There, I was pleasantly surprised as only one negative review appeared in the prominent Athens newspaper TO BHMA (TO VIMA). Subsequent reviews in other big newspapers even condemned the nationalist critique that appeared in TO VIMA. The book has been described as a ‘gem’, an important contribution. People email us regularly to congratulate us and two television channels (one state owned and one private) have used it as part of the central narrative of two historical documentaries currently in production. In our book launch in Athens eminent academics attended and the book was presented by Professors Anna Frangoudaki, Thaleia Dragonas (who was then also a state MP for PASOK) and Paschalis Kitromilides. The book was also featured in the personal website of George Papandreou although, to be honest, I do not know if he has read it. But most importantly, I found heartening the fact that simple people without state honours and offices have received the book. What this tells me is that the time that the politics dominated by a vociferous nationalist minority is probably at an end. This does not mean that all problems will be resolved overnight but that the power of the nationalist forces is now challenged.
AB: It looks like that in the past month something changed regarding the name dispute. The new Greek government gives positive signals and foreign representatives are assured that a solution is nearby. Last year Theodore Pangalos, who now is again minister in this government with Georgos Papandreou, stated that the name dispute is a "conflict between two right wing options" (meaning that the Macedonian and Greek governments are in the right of the political spectrum). Is he right? What do you think?
SS: I agree that it is the nationalists that created hysteria over Macedonia and that the political change bodes well. But there are left wing forces in Greece that are nationalist and fiercely so. PASOK has expelled Stelios Papathemelis who claimed to be a socialist but would outbid the extreme right in his nationalism. The Communist Party (KKE) sometimes sounds worryingly identical to the extreme right party LAOS. I think that the recently elected government is best placed to take important positive initiatives but I do not underestimate the obstacles it has to face. Internally, it will be criticized by most of the opposition and it also has to fight a war of perceptions: the issue of the name of the Republic of Macedonia has been entrenched in Greek politics and it will be hard to present any goodwill gesture as a genuine attempt to restore good neighbour relations and not as a sell out. And then it is the factor of Macedonian politics. Think of this: twenty years ago a Macedonian government would have found it very difficult, probably insane, to use Alexander the Great as a state symbol, to rename roads, airports and stadiums after the Macedonian dynasty but today it does that with relative ease. Or have on Macedonian TV a clip like Македонска Молиtва? We are clearly in a period when extreme nationalist circles dominate the politics of the Republic of Macedonia and feel extremely confident in their attempts to nationalize everyday life. It is fair to say that the best allies in such situations are the nationalists on both sides of the border who use their counterparts as examples of the threat posed to their own nation.
AB: What do you think about the phenomenon in Macedonia today, when people - historians, archaeologists – attempt to recover more and more evidence about the ancient Macedonian influence in modern Macedonian society (at least they say they uncover evidence)? There is a real war on the Internet between Macedonian and Greek bloggers about this. Why in Greece there is such a dramatic reaction on things that should normally be only academic subjects?
SS: We are talking here about the politicization – nationalization I would say – of history on both sides of the border. As we make clear in our book, modern Greece is built upon the idea that it constitutes the heir of classical and Hellenistic Greece. For Greeks who have for generations been convinced that ancient Macedonia was an integral part of the ancient Greek world, the attempt to claim this past by contemporary Macedonian scientists appears and is felt to be suspect and ingenuine. Macedonians on the other hand perceive the Greek attempt to stop them calling themselves as they have been doing for the best part of a century as an irrational and frustrating act. Both ways of experiencing the contradictory claims are easy prey to nationalist entrepreneurs on both sides of the border who thrive on controversy, misunderstanding and insecurity. It is not surprising to see the current Macedonian government encouraging and orchestrating the antiquisation of contemporary Macedonian society at the time when ordinary citizens feel frustrated and rejected by a shortsighted Greek policy that blocs their integration into the European architecture. I have to say that all attempts to link today’s societies to societies that existed over two thousand years ago unproblematically by Greeks and Macedonians alike are arbitrary and unscientific. And this obsession with the past is suspect of inability or unwillingness to solve the problems of today, to deliver just and equitable societies. Successive Greek and the last two Macedonian governments are responsible for their lack of vision and for micropolitical, short term calculations and the citizens of both countries should have no doubt about this.
AB: Do you personally as a Greek see an any kind of threat to Greece from the Republic of Macedonia?
SS: One can never say yes or no without qualifying their answer. Let me put it this way: A Republic of Macedonia whose population is not allowed to name themselves the way they want to, that is kept away from the process of European integration and economic development can be a threat for Greek security. A Republic of Macedonia that feels secure and prosperous, supported by its bigger Southern neighbour, that is part of the same European political process would be a much better neighbour to have. I am hopeful that as the previous PASOK government did in the case of Turkey when it supported its European candidacy, the new PASOK government will do in the case of Macedonia.
 
AB: Thank you very much for your answers.

Thursday, October 29, 2009

Interview with Nova Makedonija: a personal note:

My interview was mentioned in the Facebook fan group of Antonis Samaras – the architect of Greece’s Macedonian quagmire and aspiring leader of Nea Dimokratia. The author of the comment, Mr Evangelos Papathanassiou has not bothered to check which book has excited Macedonian opinion and therefore provides a surreal narrative about the "Greek" academic at King's College (sic) who wrote a book about the persecution of the Macedonians by Greece that culminates in accusing my opinions as left-nihilist and moves on to associate them with the views of the Greek prime minister George Papandreou just because our book was featured in the book pages of his website.
Mr Papathanassiou seems to be of the impression that whenever a book is presented in a website, it is endorsed. The idea of a book being a starting point of an intellectual search and adventure seems to be alien to him.

I found his use of adjectives personally offensive and his logic simplistic and dangerously populist to say the least. As Mr Papathanassiou posted his comments on 28 October, he felt compelled to say that the meaning of Greece’s fight against the axis in 1940 (commemorated on the day) was precisely to teach the world that noone should enter dialogue with the fascists. Suffice it to say that, faithful to this message, which my grandparents and their families affirmed by fighting in the mountains of Epiros in 1940 and enduring the brutal Axis occupation, I am not going to enter a dialogue with him or anyone else who - by meaningfully enclosing the word Greek in inverted commas, attempts to determine who has the right to express opinions or not, who can exercise the rights of citizenship afforded to all. I found the ease with which he dismisses me from his assumed high ground of national purity intolerant, arrogant, undemocratic and unacceptable.

Mr Papathanassiou should remember that the dark years of the dictatorship and the civil war are over and try to express his nostalgia for times irrevocably past in a more private manner. Thankfully we are moving towards times in which citizenship is not given and taken away at the whim of a select few who think they have a monopoly over deciding who is worth it. This is definitely not the meaning of 1940, or 1974 which he fails to mention in his patriotic treatise.







PS In response to Mr Papathanassiou's request, I reproduce his own words as appeared in http://www.facebook.com/search/?q=%CE%A3%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%82&init=quick#/group.php?gid=147675798970&v=wall&ref=search
The text is in Greek but interested readers will find some of his comments in English in my last entry.

Evangelos Papathanassiou

Υπέπεσε στην αντίληψή μου το παρακάτω άρθρο:


http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=10269959244&id=9&prilog=0&setIzdanie=21820


Είναι μεν στα σκοπιανοβουλγάρικα, αλλά με λίγη βοήθεια απο το Google-Translation μπορεί να βγεί νόημα:


Δημοσίευμα στην φασιστική-κυβερνητική φυλλάδα των Σκοπίων, συνέντευξη με κάποιον Σπύρο Σοφό, "έλληνα" αριστερό εθνομηδενιστή, λέκτορα του King's College, που έγραψε ένα βιβλίο για τον ελληνικό φασισμό και τα βάσανα, λέει, των Μακεδόνων, εξαιτίας του. Αυτό το βιβλίο, διαφημίζεται λέει, από το προσωπικό site του Γιώργου Παπανδρέου. Αυτό το τελευταίο γεγονός δίνει και τον τίτλο του άρθρου. Ο εθνομηδενιστικός αριστερισμός στην Ελλάδα, σύμμαχος φυσικός και ενσυνείδητος ηθικός-δεολογικός στυλοβάτης του Σκοπιανού φασισμού. Ο πρωθυπουργός έχει διαβάσει το βιβλίο αυτό; Συμφωνεί με τις απόψεις του;




Source: www.novamakedonija.com.mk
Спирос Софос е грчки историчар со мошне невообичаена биографија. Тој и неговиот турски колега Умут Озкирмли лани ја објавија книгата „Малтретирани од историјата: грчкиот и турскиот национализам“. ...

Evangelos Papathanassiou
Για τον φασισμό των Σκοπιανών πότε θα γράψουν βιβλίο οι εθνομηδενιστές ψευδο-Σοφοί, και πότε θα το διαβάσουν οι Έλληνες πρωθυπουργοί για να καταλάβουν ότι το μήνυμα του έπους του 40 είναι: ΟΧΙ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΦΑΣΙΣΤΕΣ!
October 28 at 11:18pm

Evangelos Papathanassiou
K... Read Moreύριε Σοφέ, Το γεγονός πώς "καταδεχτήκατε" να μου γράψετε το λαμβάνω σοβαρά υπ' όψιν ως ένδειξη αξιοπρεπούς στάσεως. Και οι πατριώτες, και όχι μισαλλόδοξοι εθνικιστές, τιμούμε την αξιοπρέπεια. Το βιβλίο σας, ναι, δεν το ανέγνωσα. Με χάλασε αυτομάτως ο τίτλος, η εξίσωση δηλαδή ελληνικού "φασισμού" με τον κεμαλοφασισμό. Ως έχων το δικαίωμα να ανησυχώ για την έρημη αυτή γή, που την υπερασπίστηκαν γενεές προγόνων μου, ερωτώ εσάς ως πλέον ειδήμονα περί τα πολιτειακά, και εάν θέλετε μου απαντάτε: Είναι το καθεστώς Γκρουέφσκι, δηλαδή το καθεστώς του VMRO, φασιστικό, ή όχι; Είναι η κωλλοφυλλάδα, η ψυδωνυμούμενη ως Νόβαμακεντόνιγια, στυλοβάτης του καθεστώτος και εκ συστήματος ανθελληνικό φύλλο; Νομίζετε πώς η συνέντευξή σας, με τον προφανή τίτλο, ο οποίος της εδόθη, συνέβαλε κατά τι στην "συμφιλίωση" μεταξύ των λαών, ή απλώς χρησιμοποιήθηκε σαν έαν ισχυρό δείγμα εσωτερικής προπαγάνδας εκ μέρους των πληρωμένων κονδυλοφόρων ψευδοδημοσιογράφων του VMRO; H συνέντευξή σας σε τί βοήθησε παρά μόνο στο να εμπεδωθεί και εδραιωθεί κατά τι περισσότερο η συνείδηση των ανεγκέφαλων σκοπιανών ψηφοφόρων και οπαδών του φασίστα Γκρουέφσκυ ότι "ο μεγάλος αρχηγός και φωτισμένος οδηγός του λαού του", όπως τον αποκαλεί πλέον εδώ και μήνες η κρατική τους τηλεόραση είναι όντως αλάνθαστος, κάτι σαν τον Κεμάλ για την Τουρκία; Και τελευταία: Μας εχει, ή όχι, κηρύξει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο το κωλοκρατίδιο των Σκοπίων;Τον σύνδεσμο για την συνέντευξή σας μου επεσήμανε αρκετά απορεμένος, ενας σκοπιανός φιλέλλην, φίλος μου, που θεωρεί τον εαυτό του σλάβο και όχι απόγονο του Μεγαλέξανδρου. Γατί εγώ ο "πατριδοκάπηλος", κατά την κρίσιν σας, να είμαι υποχρεωμένος να απολογούμαι στους φιλέλληνες σκοπιανούς για τα δικά σας λάθη; Αγγλική έκδοση δεν μου χρειάζεται...Είμαι ενήλικος και γράμματα γνωρίζω, και μεταξύ των ξένων γλωσσών που γνωρίζω κατανοώ και τα κατασκευασμένα στα 1944 σκοπιανοβουλγάρικα!
Fri at 8:02am


Evangelos Papathanassiou
Και ως ακροτελεύτια παρατἠρηση, μια και μου κάνετε την τιμή να ποιείτε την δαιμονογραφία μου στο προσωπικό σας μπλόγκ, κύριε Σοφέ, στο οποίο και παραμπέμπετε: Ο αντικειμενικός αναγνὠστης δύναται να εννοήσει την ιστορική σας αντικειμενικότητα, ὀταν εμφανίζετε έναν άγνωστο σε εσάς άνθρωπο, επειδή αυτός ετόλμησε να διαθέτει άλλη από την δική σας προσέγγιση των πραγμάτων, σε πράγματα που είναι έτσι και αλλοιώς πολύ απλά, να τον εμφανίζετε, λοιπόν, ως βασανιστή της ...Γκεστάπο, βάσει των μύθων φαντάζομαι, που η ελλαδική ψευδοαριστερά έχει διασπείρει κυρίως μετά το 1974, οπότε και εγκαθίδρυσε στην χώρα την ιδεολογική τρομοκραία της: " Mr Papathanassiou should remember that the dark years of the dictatorship and the civil war are over and try to express his nostalgia for times irrevocably past in a more private manner. Thankfully we are moving towards times in which citizenship is not given and taken away at the whim of a select few who think they have a monopoly over deciding who is worth it. This is definitely not the meaning of 1940, or 1974 which he fails to mention in his patriotic treatise...". Αν έμπαινα στον κόπο να γράψω μελέτη, που μπορεί και να το κάνω εν τέλει, θα απεδείκνυα, ποιός εν τέλει προσπαθεί να τρομοκρατήσει ποίον και ποιός ίσως είναι ο νοσαλγός της τρομοκρατίας άλλων εποχών. Τό 1967 της αμερικανοκίνητης δικτατορίας εμένα δεν με αφορά, κύριε, εάν αυτός είναι ο καϋμός σας να το μάθετε...Δεν ξέρω εάν εσάς αφορά το 1949...Το κράτος της αριστερής ιδεολογικής (και ένοπλης) τρομοκρατίας, που εγκαθιδρύθηκε στην Ελλάδα μετά το 1974, θα ηττηθεί, τα σταλινοφασιστικά κατάλοιπα στα Βαλκάνια, τύπου VMRO, ιδεολογία των οποίων είναι ένας λυσσαλέος ανθελληνισμός, παρ΄όλο ο πατρονάρισμά τους από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, θα ηττηθούν και ο τελευταίος που θα πτοηθεί μπροστά σε αύτά θα είμαι εγώ!
Fri at 8:44am


Interview with Nova Makedonija (1)


Over the past month, the book I co-authored with my colleague and friend Umut Özkırımlı, Tormented by History: Nationalism in Greece and Turkey was discovered by journalists in the Republic of Macedonia. The reason for this interest is our discussion of the territorial expansion of the Greek state and the way nationalism informed the relevant process as well as our discussion of the minorities issue. To date, our work has been featured in countless media that support the government and the opposition, and in the past two weeks I have given four interviews and received a lot of ‘fan’ mail from Macedonia.

Many Macedonian readers are just satisfied that a Greek academic has explicitly acknowledged the process of Hellenization of the Ottoman province of Macedonia during the first part of the 20ieth century but are unaware of the fact that Hellenization was one of the many opposing projects imposed on the inhabitants of Macedonia by the Bulgarian, Serbian and later the Yugoslav Federation and the elites of the Republic of Macedonia. I should point out we are not pioneers in this respect as a series of Greek academics have been forthcoming on these issues.

More readers, however, write to express their frustration that the future of the two countries (Greece and Macedonia) is determined by calculating nationalist elites and this is the most encouraging outcome of the interest in our book.

The reason for reproducing in my next entry the English (unedited) version of my interview with Nova Makedonija has to do with the misunderstandings that some Macedonian and Greek readers have proved to be prone to – proof that a lot of work lies ahead in the effort to challenge the domination of nationalist imaginaries over our daily phenomenologies. Macedonian readers readily see the terms ‘the population of Macedonia’, or ‘local inhabitants’ as interchangeable with ‘Macedonians’ or ‘Macedonian minority’ and treat these ahistorically. Greek readers have difficulty perceiving the fact that Macedonian identity has been around for over a century and that no matter how ‘artificial’ or engineered it may be, it is still real enough for those who call themselves Macedonians. As the Macedonian text has been edited primarily due to space restrictions and as the translation from English to Macedonian has unavoidably entailed some misunderstanding, I thought it would be helpful to provide the entire interview text.


Sunday, October 11, 2009

Nations and their Histories: Constructions and Representations

This new book published by Palgrave contains a chapter co-authored by me and & U.Özkırımlı entitled 'Colonizing' the Past: History and Memory in Greece and Turkey

Nations and their Histories
Constructions and Representations
Palgrave Macmillan

Nations and their Histories highlights the importance of the past and its uses in the formation of modern nations and national identities. It looks at the construction of different national historiographies as well as present representations of the past in the political and cultural life of nations, covering the five continents. It features contributions from some of the most prominent scholars in the field of nationalism such as Terence Ranger, Robert Gildea, Umut Özkirimli and John Breuilly.


Contents

Introduction; S.Carvalho & F.Gemenne
PART I: NATIONAL HISTORIES AND THE CONSTRUCTION OF NATIONS
Nationalism and the Making of National Past; J.Breuilly
The Comparative History of National Historiographies in Europe; S.Berger
'Colonizing' the Past: History and Memory in Greece and Turkey; S.A.Sofos & U.Özkırımlı
The Politics of Memorialization in Zimbabwe; T.Ranger
Beginning the World Over Again: Past and Future in American Nationalism; D.H.Doyle
Rediscovering Columbus in Nineteenth-Century American Textbooks; C.Cadot
Social Darwinism and Nationalism in Mexico; D.A.Brading
PART II: PRESENT REPRESENTATIONS OF NATIONAL HISTORIES
Eternal France: Crisis and National Self-Perception in France, 1870-2005; R.Gildea
Cuisine, Nationality and the Making of a National Meal: The English Breakfast; K.O'Connor
National Restoration and Moral Renewal: The Dialectics of the Past in the Emergence of Modern Israel; A.Gal
Crafting Iranian Nationalism: Intersectionality of Aryanism, Westernism and Islamism; A.Kian & G.Riaux
The Evolution of State Discourses on the Nationalist Political Party in Post-Colonial Cameroon; C.Nsoudou
Refashioning Sub-National Pasts for Post-National Futures; J.Wenzel
A Season of War: Warriors, Veterans and Warfare in American Nationalism; S-M.Grant
Sinocentrism and the National Question in China; E.Hyer
Nation, History, Museum: The Politics of the Past at the National Museum of Australia; B.Wellings
Conclusion; S.Carvalho & F.Gemenne